Tez Özeti Nasıl Yazılır?

Tez özeti (abstract), tezinizin en kısa ama en çok okunan bölümüdür. Jüri üyeleri, tezinize ilk olarak özetten bakar; veri tabanlarında da çoğu zaman yalnızca özet görünür. Yani birkaç yüz kelimelik bu bölüm, tüm tezinizin vitrinini oluşturur. İyi bir özet, koca bir çalışmayı sadık ve anlaşılır biçimde küçültür. Bu yazı, güçlü bir tez özetini nasıl yazacağınızı anlatıyor.

Özet ne yapar?

İyi bir özet, tezinizin tamamını küçük ölçekte yeniden anlatır: ne yaptınız, nasıl yaptınız, ne buldunuz ve bu ne anlama geliyor. Okur, yalnızca özeti okuyarak çalışmanızın konusunu, yöntemini, temel bulgusunu ve katkısını anlayabilmelidir. Özet, tezi okumaya değer olup olmadığına karar verilen yerdir; bu yüzden hem eksiksiz hem de net olmalıdır.

Özetin bölümleri

Etkili bir tez özeti, genellikle şu dört soruyu sırayla yanıtlar:

• Amaç/Problem: Bu çalışma neyi araştırıyor, hangi soruya yanıt arıyor? Neden önemli?
• Yöntem: Kimden, nasıl veri toplandı; hangi yöntem/analiz kullanıldı? (Kısaca.)
• Bulgular: En önemli sonuçlar neler? Mümkünse somut biçimde.
• Sonuç: Bulgular ne anlama geliyor, çalışma alana ne katıyor?

Bu dört öğe, çoğu özetin iskeletidir. Türkçe özetin yanı sıra genellikle bir de İngilizce özet (abstract) istenir; ikisi birbirinin sadık çevirisi olmalıdır.

Uzunluk ve anahtar kelimeler

Özetin uzunluğu enstitünüzün kılavuzuna göre değişir; genellikle belirli bir kelime sınırı vardır (çoğu tezde birkaç yüz kelime). Bu sınıra mutlaka uyun. Özetin altında genellikle birkaç anahtar kelime istenir; bunlar tezinizin veri tabanlarında bulunabilirliğini doğrudan etkiler, bu yüzden konuyu en iyi temsil eden terimleri seçin. Biçim kurallarının bütününü tez yazım kuralları ve biçim yazımızda ele alıyoruz.

Yazım ipuçları

• En son yazın: Özet, tez bitmeden dürüstçe yazılamaz. Çalışma tamamlandığında yazın; çünkü ancak o zaman gerçek bulgularınızı ve sonuçlarınızı bilirsiniz.
• Kendi başına anlaşılır olsun: Özet, tezi okumadan anlaşılabilmelidir. "Bölüm 3'te görüldüğü gibi" gibi göndermeler yapmayın.
• Somut olun: "Önemli sonuçlar elde edildi" yerine, hangi sonucun elde edildiğini yazın.
• Atıf ve kısaltmadan kaçının: Özette genellikle kaynak gösterilmez ve tanımlanmamış kısaltma kullanılmaz.
• Sonucu net verin: Okur özetten çıkarken çalışmanızın ana mesajını almış olmalı.

Sık yapılan hatalar

• Girişi özetlemek, bulguyu atlamak: Özetin en değerli kısmı bulgulardır; onları geçmeyin.
• Belirsizlik: Somut bulgu yerine genel, muğlak ifadeler.
• Sınırı aşmak: Kelime sınırına uymamak.
• Metinle tutarsızlık: Özetteki ifadelerin tezin içeriğiyle örtüşmemesi.
• Özeti önce yazıp güncellememek: Çalışma değiştiği hâlde eski özeti bırakmak.

Küçük ama belirleyici bir bölüm

Özet kısa olduğu için kolay sanılır; oysa az kelimeyle çok şey anlatmak, tez yazımının en zor işlerinden biridir. Tez sürecinin bütününü tez nasıl yazılır rehberimizde bulabilirsiniz. Özetinizin netliği, kapsayıcılığı ve dili için yol göstermeye ihtiyaç duyarsanız yüksek lisans tez danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.