Bir tez yalnızca içeriğiyle değil, biçimiyle de değerlendirilir. İçeriği ne kadar güçlü olursa olsun, enstitü yazım kılavuzuna uymayan bir tez teslim aşamasında geri döner ve size değerli zaman kaybettirir. İyi haber: biçim kuralları, içerik kadar zorlayıcı değildir; yalnızca dikkat ve erken planlama ister. Bu yazı, tez biçim kurallarını ve bunlara nasıl uyacağınızı anlatıyor.
En önemli kural: kendi enstitünüzün kılavuzu
Bu yazıdaki en kritik cümle şudur: bağlayıcı olan tek kaynak, kendi enstitünüzün/üniversitenizin tez yazım kılavuzudur. İnternette bulduğunuz genel bir şablon ya da başka bir üniversitenin kuralları size uymayabilir. İlk işiniz, kendi kurumunuzun güncel yazım kılavuzunu edinmek ve onu esas almak olmalıdır. Bu yazıdaki bilgiler genel çerçeve sunar; ayrıntıda daima kendi kılavuzunuz geçerlidir. Üniversitenize özel kılavuzları tez yazım kılavuzları sayfamızda bulabilirsiniz.
Biçim kurallarının kapsadığı başlıklar
Yazım kılavuzları genellikle şu unsurları düzenler:
- Sayfa düzeni: Kenar boşlukları, kâğıt boyutu, satır aralığı (çoğu tezde 1,5 ya da 2 satır aralığı).
- Yazı tipi ve boyutu: Kullanılacak font ve punto; genellikle 12 punto gövde metni.
- Başlık sistemi: Bölüm ve alt başlıkların numaralandırması, büyük/küçük harf ve kalınlık düzeni.
- Sayfa numaralandırma: Ön kısımların (kapak, içindekiler) romen rakamı, ana metnin arap rakamıyla numaralanması gibi kurallar.
- Tablo ve şekiller: Numaralandırma, başlık konumu ve kaynak gösterimi.
- Alıntı ve kaynak biçimi: Hangi atıf stilinin (APA, IEEE vb.) kullanılacağı.
- Ön ve arka kısımlar: Kapak, onay sayfası, özet/abstract, içindekiler, kaynakça ve ekler sırası.
Biçim unsuru ne düzenler?
| Unsur | Ne düzenler? |
|---|---|
| Sayfa düzeni | Kenar boşluğu, kâğıt boyutu, satır aralığı |
| Yazı tipi/punto | Gövde ve başlık fontu, boyutu |
| Başlık sistemi | Numaralandırma, büyük/küçük harf, kalınlık |
| Sayfa numarası | Ön kısım (romen) / ana metin (arap) |
| Tablo ve şekil | Numara, başlık konumu, kaynak |
| Atıf/kaynakça | Kullanılacak stil (APA, IEEE…) |
Biçimi baştan kurun, sona bırakmayın
En sık yapılan hata, tezi gelişigüzel yazıp biçimi en sona bırakmaktır. Yüzlerce sayfalık bir belgeyi teslimden birkaç gün önce biçimlendirmeye çalışmak, hem çok zaman alır hem de hata riskini artırır. Bunun yerine, yazmaya başlarken biçimi de kurun:
- Stil (biçem) özelliklerini kullanın: Kelime işlemcinizin "başlık 1, başlık 2, gövde metni" gibi stillerini tanımlayın; böylece tüm belge tutarlı olur ve içindekiler otomatik oluşur.
- Otomatik içindekiler: Başlıkları stil olarak işaretlerseniz, içindekiler tablosu tek tıkla oluşur ve güncellenir.
- Şablon varsa kullanın: Enstitünüz hazır bir şablon sunuyorsa, en baştan onun üzerine yazın.
Bu alışkanlık, teslim öncesi biçim telaşını neredeyse tümüyle ortadan kaldırır.
Tutarlılık, biçimin özüdür
Biçimde asıl değerlendirilen şey tutarlılıktır. Tüm başlıklar aynı düzende, tüm tablolar aynı formatta, tüm atıflar aynı stilde olmalıdır. Bir yerde 1,5, başka yerde 2 satır aralığı; bir tabloda başlık üstte, diğerinde altta olması özensizlik izlenimi bırakır. Kaynakça biçimini ayrı olarak kaynakça nasıl hazırlanır yazımızda ele alıyoruz.
Teslim öncesi biçim kontrol listesi
Teslimden önce şunları tek tek kontrol edin:
- Kenar boşlukları ve satır aralığı kılavuza uygun mu?
- Tüm başlıklar aynı stil ve numaralandırmayı izliyor mu?
- Sayfa numaraları doğru ve kesintisiz mi?
- Tablo/şekil numaraları ve başlıkları tutarlı mı?
- İçindekiler, gerçek sayfa numaralarıyla uyuşuyor mu?
- Kaynakça, metindeki atıflarla bire bir örtüşüyor mu?
Sık yapılan hatalar
- Genel/başka üniversitenin şablonunu kullanmak: Bağlayıcı olan yalnızca kendi enstitünüzün güncel kılavuzudur.
- Biçimi sona bırakmak: Yüzlerce sayfayı teslim arifesinde biçimlendirmek hem yorucu hem hataya açıktır.
- Stil özelliklerini kullanmamak: Başlıkları elle biçimlendirmek tutarsızlık ve bozuk içindekiler doğurur.
- Tutarsız biçim: Farklı yerlerde farklı satır aralığı, başlık düzeni ya da tablo formatı kullanmak.
Sık sorulan sorular
Tezde hangi yazı tipi ve punto kullanılır?
Bunu kendi enstitünüzün kılavuzu belirler; yaygın uygulama 12 punto gövde metni ve 1,5 veya 2 satır aralığıdır ama kesin değerler kurumdan kuruma değişir. Her zaman kendi kılavuzunuzda belirtilen font, punto ve aralığı esas alın.
İnternetteki hazır tez şablonunu kullanabilir miyim?
Yalnızca kendi enstitünüzün resmî şablonunu kullanın. Başka bir üniversitenin ya da genel bir şablonun kuralları sizinkiyle çelişebilir ve teslimde geri dönüşe yol açabilir. Enstitünüz şablon sunuyorsa en baştan onun üzerine yazın.
Otomatik içindekiler nasıl oluşturulur?
Başlıklarınızı kelime işlemcinin "Başlık 1/2/3" stilleriyle işaretlerseniz, program içindekiler tablosunu tek tıkla oluşturur ve sayfa numaraları değiştikçe günceller. Bu, elle içindekiler hazırlamanın yol açtığı uyumsuzlukları ortadan kaldırır.
Biçim mi içerik mi önce gelir?
İçerik önceliklidir ama biçimi sona bırakmak hata olur. En verimli yol, yazmaya başlarken stil ve şablonu kurup içeriği bu yapı içinde üretmektir; böylece teslim öncesi yalnızca kısa bir kontrol listesi kalır.
Biçim, içeriğin hakkını verir
İyi bir biçim, güçlü içeriğinizin hak ettiği izlenimi bırakmasını sağlar. Sürecin bütününü tez nasıl yazılır rehberimizde bulabilirsiniz. Teziniz enstitü kılavuzuna uygun, tutarlı ve teslime hazır olsun diye yol göstermeye ihtiyaç duyarsanız yüksek lisans tez danışmanlığı hizmetimizden yararlanabilir, iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.
Kaynaklar
- YÖK Ulusal Tez Merkezi — Alanınızdaki tezlerin biçim ve düzenini örnek olarak incelemek için resmî tez arşivi.
- DergiPark — Yayımlanmış çalışmalarda biçim ve düzen uygulamalarını görmek için açık erişim dergi platformu.
Bu içerik Tez Koçluğu editör ekibi tarafından gözden geçirilmiştir. Son güncelleme: .
Bu yazıda bir hata mı fark ettiniz? Bize bildirin.
Yorumlar
Bu yazıya henüz yorum yapılmamış.